Sindirim ve mide-bağırsak rahatsızlıkları, köpeklerde en sık görülen sağlık sorunları arasında yer alır ve bu sorunlar, köpeklerin yiyecekleri sindirme ve önemli besin maddelerini emme yeteneklerini etkiler. Köpeğinizde ani kusma, kronik ishal veya beklenmeyen kilo kaybı görülse de belirtileri erken aşamada fark etmek hayati önem taşır. Bu kılavuzda, en sık görülen sindirim sistemi rahatsızlıkları, belirtileri, nedenleri ve köpeğinizin sağlığını desteklemek için neler yapabileceğiniz özetlenmiştir.

Gastrointestinal ve sindirim sistemi bozuklukları nelerdir?

Gastrointestinal bozukluklar ve hastalıklar, köpeklerin midesini ve bağırsaklarını etkileyerek çoğunlukla kusma (bulantı) ve ishal gibi belirtilere yol açar. Köpeğinizin dışkısında kan veya sulu dışkı görebilirsiniz. Gıdaların sindirimini veya emilimini azaltan ya da sindirim yolundan geçişini değiştiren tüm bozukluklara sindirim sistemi bozukluğu denir. Sağlıklı sindirim, köpeğinizin doku oluşturmak ve onarmak, ayrıca enerji elde etmek amacıyla mamasındaki besinleri kullanabilmesi için esastır. GI bozuklukları dehidrasyona, asit-baz ve elektrolit dengesizliklerine ve kötü beslenmeye yol açabilir; bu nedenle belirtileri tanımanız ve veteriner hekiminize danışmanız önemlidir.

Köpeklerde gastrointestinal ve sindirim sistemi bozukluklarının türleri ve nedenleri

Çok fazla sayıda köpek sindirim sistemi bozukluğu türü mevcuttur, bu nedenle köpeğinizin sorununun tam nedenini bulmak için veteriner hekiminiz bazı testler yapabilir. Nedenleri uygun olmayan (yani normal köpek maması dışında) bir şey yemekten advers gıda reaksiyonlarına, enfeksiyonlara veya sindirim enzimleri eksikliğine kadar değişiklik gösterebilir. Danua, Alman çoban köpeği, golden retriever ve İskoç koli gibi bazı ırklar, bazı sindirim sistemi sorunlarına daha yatkındır. Sık teşhis edilen rahatsızlıklarından bazıları şunlardır:

  • Akut gastroenterit
    Bu, köpeklerde "mide bozulmasının" en yaygın nedenidir. Çoğunlukla aniden başlayan kusma ve ishal olarak kendini gösterir ancak yalnızca ishal de olabilir. Lezzetsiz bir şeyler yemek (köpeklerimizin buna bayıldığınız biliyoruz!), parazitler, virüsler ve yabancı maddeler bunun nedenlerinden yalnızca birkaçıdır.

  • Kronik enteropati veya enflamatuvar bağırsak hastalığı
    Biraz önce bahsettiğimiz ani bir bozulmanın başlangıcının aksine, kronik enteropatiler daha yavaş ortaya çıkar ve daha uzun süre devam etme eğilimi gösterir. İshal ve kilo kaybı, yaygın belirtileridir. Gıda reaksiyonları ve genetik gibi birçok farklı etkenden kaynaklanabilir.

  • Kolit
    Kolon, büyük bağırsağın bir parçasıdır ve iltihaplanmasına kolit adı verilir. Genelde karakteristik bir özelliktir ve çoğu köpekte aynı işaretler görülür: Acilen tuvaletini yapması gerekiyor gibi görünür, tuvaletini yapmak için zorlar ama küçük miktarda dışkılar ve kolitin klasik işaretlerinden biri dışkıda taze kan ve/veya ince mukustur. 

  • Pankreatit
    Köpeklerde pankreatit ciddi bir rahatsızlıktır ve hayati risk içerebilir. Pankreatitin yaygın işaretleri aniden başlayan kusma, depresyon ve iştahsızlıktır. Ayrıca oldukça acılı bir durumdur ve köpeğiniz huzursuz görünebilir ve acıyı hafifletmek için ön bacaklarının yere yakın olduğu karakteristik “oyun hareketi” yapabilir. Köpeğinizde pankreatit olduğundan şüphelenirseniz onu en kısa sürede veteriner hekime götürün.

  • Ekzokrin pankreatik yetmezlik (EPI)
    Bu kulağa karışık gelen isim, köpeklerde enzim için gereken enzimlerin eksik olduğu bir rahatsızlık anlamına gelir. Pankreas, bu enzimlerden bazılarını üretir ve bunlar eksik olduğunda gıdalar, köpek besinleri düzgün şekilde kullanamadan sindirim sisteminden geçer. EPI olan köpekler aç kurt gibi olma eğilimi gösterir ancak kilo kaybeder ve sağlıksız görünür. Yağı iyi sindiremedikleri için dışkıları grimsi bir renkte olur. Alman çoban köpekleri gibi bazı ırklar, bu rahatsızlığa diğerlerinden daha yatkındır. Eksik enzimlerin takviye edildiği bir beslenme genelde iyi sonuç verir.

  • Gıda kaynaklı advers reaksiyonlar (AFR'ler)
    AFR’ler gıda alerjileri ve intoleranslarıdır. Köpekler, çeşitli nedenlerle bazı yiyeceklere olumsuz tepki verebilir. Bu reaksiyonların tümüne birlikte gıda kaynaklı advers reaksiyonlar denir. Gerçek gıda alerjileri, insanların düşündüğünden daha nadir görülür ve biftek, tavuk ve süt ürünleri gibi gıdalardaki proteinlerden kaynaklanma eğilimi gösterir. Gıda alerjileri, kusma ve ishalin yanı sıra kaşıntı gibi deri sorunlarına da yol açabilir.

  • Kabızlık
    İnsanlarda olduğu gibi köpekler de kabız olduğunda tuvaletini yapmakta zorlanır ve tuvalete çok daha az sıklıkta çıkabilir. Kabızlık, birçok nedenden kaynaklanıyor olabilir. Kemik yemek dışkıları sertleştirebilir ve çıkmasını zorlaştırabilir. Dehidrasyon ve tembel bağırsak da dışkıların sertleşmesine ve çıkmasının zorlaşmasına yol açar.

Köpeğimde sindirim sistemi bozukluğu var mı?

Sindirim sistemi bozukluklarının en yaygın belirtileri, yumuşak dışkılar ve ishaldir. Köpeğinizde sindirim sistemi sorunları varsa aşağıdaki işaretlerin bazılarını veya tümünü fark edebilirsiniz.

  • Kusma
  • Regürjitasyon
  • Şişkinlik
  • Güçsüzlük
  • İshal/kabızlık

Kronik GI hastalığı, çoğu köpeğin zayıflamasına yol açan bir sorun olabilir ve veteriner hekiminizin testler ve kapsamlı bir teşhis yapmasını gerektirir.

Köpeklerde sindirim sorunları ne zaman acil bir durum oluşturur?

Tıpkı mide rahatsızlığı olan insanlarda olduğu gibi, akut gastroenteritin birçok hafif vakası kendiliğinden düzelebilir. Vücut zararlı maddeleri tamamen attıktan sonra, bağırsaklar iyileşir ve normal işlevlerini yerine getirir. Veteriner hekiminizden temin edebileceğiniz hafif bir iyileşme maması vermek, bu sorunların daha çabuk çözülmesine yardımcı olabilir. Bazı köpeklerde görülen mide ve sindirim sorunları ciddi, hatta hayati tehlike arz edebilir ve derhal bir veteriner hekime başvurulmasını gerektirir. Aşağıdakilerden herhangi biri geçerliyse derhal bir veteriner hekime başvurun:

  • Köpeğiniz halsiz, keyifsiz ya da hareket etmek istemiyorsa.
  • Köpeğiniz susuz kalmışsa. Emin değilseniz der içadır testi yapabilirsiniz. Omuzların üzerindeki deriyi nazikçe kaldırın ve sonra bırakın. Hemen eski haline dönmesi gerekir. Geri dönmesi uzun sürüyorsa köpeğiniz susuz kalmıştır; bükülmüş pozisyonda kalıyorsa köpeğiniz ciddi şekilde susuz kalmıştır. Yavru köpekler, küçük köpekler ve yaşlı köpeklere özellikle dikkat edin; çünkü bunlar, yetişkin köpeklere göre çok daha çabuk susuz kalır ve hastalanır.
  • Köpeğiniz 24 saatten fazladır kusuyorsa.
  • Köpeğiniz acı çekiyor gibi görünüyorsa. Bu, sırtını kamburlaştırma, inleme, hareket etmekte isteksizlik veya sebepsiz yere oyun hareketi pozisyonu alması şeklinde kendini gösterebilir.
  • Köpeğiniz yemek yemiyorsa.
  • Köpeğiniz kusmaya çalışıyor ama kusamıyorsa. Bu durum bağırsakların bükülmesinin bir belirtisi olabilir ve hayati tehlike arz eden bir acil durumdur.
  • Kusmukta kan ya da "kahve telvesi" gibi görünen bir şey varsa ya da dışkı çok koyu renkli veya siyahsa. Bu durum bağırsak kanamasına işaret edebilir.

Köpeklerde sindirim bozukluklarının yönetimi: Beslenmenin önemi

Sindirim sistemi bozuklukları oldukça yaygındır ve çoğu birkaç gün içinde geçer. Veteriner hekiminiz, bağırsakların iyileşmesine yardımcı olmak ve bu süre zarfında köpeğinize en uygun beslenmeyi sağlamak amacıyla birkaç günlüğüne sindirim sistemi iyileştirici mama verebilir. Bu mamaların sindirimi kolaydır ve yüksek kaliteli protein kaynakları içerir. Ayrıca bağırsak mikrobiyomunun iyileşmesine yardımcı olacak ideal lif karışımlarının yanı sıra iltihaplı bağırsakları yatıştırmaya yardımcı olacak antioksidanlar ve omega yağ asitleri de içerirler. Köpeğiniz aktif olarak kusmadığı sürece mamasını verebilirsiniz. Beslenme, bağırsakların iyileşmesi için çok önemlidir.

Bazı köpeklerde düzenli veya kalıcı sindirim sistemi sorunları olduğu için bunların uzun vadeli olarak yönetilmesi gerekir. Çoğu köpeğin sindirim sorunlarında genellikle tek gerekli tedavi beslenme düzeninde yapılan bir değişikliktir. Gastrointestinal sorunların tedavisinde kullanılan besinler, hastalığın altta yatan nedenine ve belirtilerine göre değişiklik gösterir. Köpeğinizin ihtiyaç duyabileceği besin türleri şunlardır:

  • Gıda reaksiyonlarına karşı hidrolize veya yeni proteinli gıdalar. Bu mamaların amacı, köpeğinizin tepki gösterdiği maddeyi ortadan kaldırmaktır.

    • Hidrolize diyetler, proteinin vücudun alerjen olarak algılayamayacağı kadar küçük parçalara ayrıldığı diyetlerdir. Teoride, bu gıdalar herhangi bir AFR’si olan bir köpeğe verilebilir.

    • Yeni protein diyetleri, köpeğinize daha önce yemediği proteinleri vermek amacıyla seçilir. Bu diyetler genellikle ördek, geyik eti veya hatta böcekler gibi tek bir hayvansal protein kaynağını içerir. Siz ve veteriner hekiminiz, köpeğinizin yıllar boyunca hangi yiyecekleri yediğini veya yemediğini tam olarak bilmiyorsanız doğru olanı seçmek zor olabilir.

  • Pankreatiti olan köpekler için az yağlı veya ultra az yağlı mamalar.
  • Prebiyotik lif içeriği yüksek gıdalar. Bu besinler birçok ishal vakasında son derece faydalıdır ve bağırsak mikrobiyomunun sağlıklı kalmasına yardımcı olur. Bunlar, bazı kronik bağırsak hastalıkları olan köpeklere de yardımcı olabilir.
  • Yüksek lifli gıdalar. Bunlar, şeker hastası köpeklerde kan şekerinin salınımını yavaşlatmak için kullanılır. Ayrıca bazı kabızlık vakalarında veya anal bezlerinin sık sık boşaltılması gereken köpekler için de faydalıdır. Yüksek lif içeriği dışkıyı hacimli hale getirir ve anal bezlerde sıvı birikimini azaltmaya yardımcı olabilir.

Özellikle sindirim sorunları olan ve büyüme çağındaki bir yavru köpeğiniz varsa veteriner hekiminizin onayı olmadan köpeğinizi asla tedavi amaçlı bir diyete başlatmamanız önemlidir. Yukarıdaki gıdaların çoğu büyüme için uygun değildir.

Köpeklerdeki sindirim sorunlarının çoğu kendiliğinden düzelir ancak bazıları ömür boyu beslenme yönetimi gerektirir. Veteriner hekim ekibinizle iş birliği yapın ve onların tavsiyelerine uyun; umarız köpeğiniz sindirim sorunları yaşamadan mutlu ve sağlıklı bir hayat sürebilir.

Köpeklerde sindirim sistemi rahatsızlıkları hakkında SSS

Köpeklerde sindirim sorunlarının en yaygın nedenleri nelerdir? 

En yaygın neden, yememeleri gereken bir şeyi yemeleridir. Diğer yaygın nedenler arasında pankreatit, kolit, parazitler, enfeksiyonlar ve yabancı cisimler sayılabilir.

Köpeğimin mide sorununun ciddi olup olmadığını nasıl anlarım? 

Kusmukta veya dışkıda kan, siyah dışkı, halsizlik, ağrı, susuz kalma, iştahsızlık görülürse ya da köpeğiniz kusmaya çalışıyor ancak kusamıyorsa mutlaka en kısa sürede veteriner hekiminize başvurun.

Köpek maması sindirim sorunlarına neden olabilir mi? 

Evet. Köpekler her şeye karşı olumsuz gıda reaksiyonları gösterebilir; en sık görülenler tavuk ve sığır eti gibi protein kaynaklarına karşıdır. Veteriner hekiminiz, bu durumları tedavi etmek için hidrolize diyet veya yeni protein diyeti önerebilir.

Köpeklerde sindirim sorunları nasıl tedavi edilir? 

Bu, altta yatan nedene bağlı olmakla birlikte, sıvı alımı, beslenme düzeninde değişiklikler ve kusmayı durdurmaya ve iltihabı azaltmaya yönelik ilaçlar gibi destekleyici tedavileri içerebilir. EPI hastası köpeklerin, yiyeceklerini düzgün bir şekilde sindirebilmeleri için enzim takviyesine ihtiyaçları olacaktır.

Köpeğimde sindirim sorunlarını önleyebilir miyim?

Bir dereceye kadar, evet. Beslenme düzenlerini sabit tutun, insan gıdalarından uzak durun (çikolata, soğan, üzüm, kuru üzüm ve ksilitol gibi tatlandırıcılar gibi pek çok gıda zehirlidir), gıda ve evdeki zehirli maddeleri ulaşamayacakları bir yerde saklayın ve parazit kontrolü ile aşılarını düzenli olarak yaptırın.

İnceleyen: Karen Shenoy, DVM ve Emma Milne, BVSc FRCVS.

Hills Author Hills Author
Personel Yazarı

Bu makaleyi personelimizden biri sizin için hazırladı